Тақырып: Мемлекеттің салық саясаты және қазіргі салық саясатының ерекшеліктері



Дата24.04.2020
өлшемі220 Kb.
Тақырып: Мемлекеттің салық саясаты және қазіргі салық саясатының ерекшеліктері 

1.Салық саясатының мәні

2.Салық жіктемесі

3.Мемлекеттің салық саясатының мақсаты мен міндеттері, тұрпаттары

4.Салық жіктемесі
Салық саясаты — мемлекеттің  экономикалық саясатының бір бөлігі.  Салық негізін, мөлшерлемесін, жеңілдіктерін және шегерімдерін өзгерту жолымен іске асырылады. Салық саясаты  экономикаға мемлекеттің араласуы нәтижесінде  мемлекеттік  бюджетті қалыптастырады және жалпы ұлттық өнімнің (ЖҰӨ) ауқымымен, экономиканың жеке секторларына  салық шараларын қолдану дәрежесімен айқындалады. Мәселен, жеңілдіктер мен шегерімдердің болмашы көлемімен ұштастырылатын кең ауқымды  салық негізі салық салудың біркелкі мөлшерде болуын қамтамасыз етіп, экономиканың жекеше секторына ресурстарды орналастыру үдерісіне мемлекеттің араласуы ауқымын төмендетеді. Салық саясаты дискрециялық (лауазымды адамның қайсыбір мәселені өз қалауынша шешуі) және бейдискрециялық негіздерге сүйенуі мүмкін. Дискрециялық негіз өзгеріп отыратын экономикалық жағдайға сәйкес салық заңнамасына түзетулер енгізуді: салық мөлшерлемесін өзгертуді, салық жеңілдіктерін енгізуді немесе алып тастауды, т.б. шараларды көздейді. Ол мемлекетке реттеу құралдарын кең көлемде таңдау мүмкіндігін береді. Алайда бұл мемлекеттің экономикалық үдерісті немесе жағдаятты танып-білуіне, шешім қабылдауына және ықпал етуіне теріс әсерін тигізеді. Бейдискрециялық салық саясаты негізінен орта мерзімдік циклді кезеңділікті реттеуге бағытталған реттеуіштер элементтері болып табылады. Саясаттың бұл түрінің негізі — жеке табыс салығында және корпорациялардың пайдасына салынатын салықта үдемелі табыс салығын салу: экономикалық өрлеу кезеңінде — шаруашылық субъектілерінің табысынан бюджетке алу нормасын арттыру, дағдарыс пен тұралау кезеңінде — осы норманы төмендету. Сөйтіп, өрлеу кезеңінде жиынтық сұранымның мөлшеріне тиісінше ықпал ету есебінен экономикалық өсу тежеледі және дағдарыс кезеңінде ынталандырылады.

Бейдискрециялық салық саясатында жоғарыда аталған кешеуілдеулер болмайды, бірақ мұнда мемлекеттің қолында реттеуші құралдардың саны аз болады. Түрлі елдердің салық саясаты түрлі элементтердің ұштастырылуымен сипатталады: тікелей салықтар бөлігінде табыстарды өздігінен реттеу жағдайларын жасау үшін үдемелі шекілдер пайдаланылады, жанама салықтар бөлігінде дискрец. саясат қолданылады. Инфляциялық үдерістер кезінде бейдискрециялық салық саясатының пәрменділігі төмен: табыстың ұдайы өсуіне қарай инфляция салдарынан салық салу нормасы да ұдайы жоғарылап отырады. Қазақстандажаңа салық жүйесі қатаң саяси, экономикалық және құрылымдық өзгерістер жағдайында қалыптасты. Салық жүйесінің өзгертілуі Салық кодексінде қарастырылған, ол, жалпы мемлекеттік мүдде мен жеке меншік мүдделерінің теңдестірілуін қамтамасыз ететін, кәсіпкерлікті дамытуға, инвестициялық қызметті жандандыруға, еліміздің  ұлттық байлығын молайтуға, азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға, салықтың санын азайтуға және жалпы салық ауыртпалығын азайтуға септігін тигізетін ұтымды салық жүйесін құру міндетін шешуге бағытталған.
2. Барлық  өркениетті елдерде салықтардың бүкіл жиынтығы әр түрлі принциптер бойынша жіктеледі:

-   салық салу объектілері бойынша;

-   салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билік жасайтын органға қарай;

-   пайдалану тәртібі бойынша;

-   объектінің экономикалық белгісі бойынша;

Салықтарды салу объектісі бойынша олар тікелей және жанама салықтар болып бөлінеді.

Тікелей салықтар – салық төлеушінің кірісі мен мүлкінен алынатын салықтар. Тікелей салықтардың ең соңғы төлеушісі (салық салынушы) болып мүліктің (табыстың) иесі табылады Олар өз кезегінде нақты және жеке салықтарға жіктеледі. Нақты салықтар салық төлеушілердің мүлкінің (меншігінің) кейбір түрлеріне (үй, жер, кәсіп, ақшалай капитал және т.б.) салынады. Жеке тікелей салықтар – бұл жеке адамдар мен заңды тұлғалардың табыстарына салынатын салықтар. Нақты салықтардан айырмашылығы жеке салық салу әрбір салық төлеушінің жеке табысы мен мүлкін де, оның қаржы жағдайын да ескереді.

Жанама салықтар – бағаға не тарифке үстеме түрінде белгіленген салық төлеушінің кірістері мен мүлкіне тікелей байланысты емес салықтар. Жанама салықтарға қосылған құнға салынатын салық, акциздер жатады. Жанама салықтарға сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен түсетін түсімдер де (кеден баждары түріндегі, ішкі рынокта сатылатын тауарлар бағасы мен олардың фактуралық құнының айырмасы) жатады.

Жанама салықтар мемлекеттің фискалдық мүдделерін білдіреді. Бұл салықтардың ең соңғы төлеушісі болып тауарды тұтынушы табылады.
Жанама салық салудың мәні салықтың тауар бағасына (қызмет тарифіне) қосылатындығында. Бұл жағдайда салықты тауардың (қызметтің) нақты тұтынушысы төлейді, алайда тұтынушы мен мемлекет арасында тікелей байланыс болмайды.

Жанама салықтар салық салу объектісіне қарай төмендегіше бөлінеді:

Жеке жанама салықтар – қатаң түрде белгіленген бір тауар топтарына салынады;

Әмбебап жанама салықтар – негізінен барлық тауарлар мен қызметтерге салынады;

Фискалды-монополиялық жанама салықтар – мемлекеттік құрылымдарда сатылатын өндірістің барлық тауарларына салынады.

Кедендік баж – экспортты-импортты операциялар жасау кезінде тауарлар мен қызметтерге салынады.

Салықты алатын және оған билік жасайтын органға қарай  салықтар жалпымемлекеттік және жергілікті болып бөлінеді.

Жалпымемлекеттік салықтар – барлық элементтері мемлекеттің заңдарымен анықталатын және сол елді жалпыға бірдей біртұтас қолданылатын салықтар. Бұл салықтарды бекітіп, жүзеге асыратын – Парламент. Бұл салықтар ір деңгейдегі бюджеттерге бөлініп отырады. 

Жергілікті салықтар – мемлекеттің заңдарына сәйкес жергілікті өкімет органдары жүзеге асыратын салықтар. Олар жергілікті деңгейде қабылданған шешім негізінде ғана жүзеге асырылады. Бұл салықтар толығымен жергілікті бюджетке түсіп отырады.

Пайдалану тәртібіне қарай барлық салықтар жалпы және арнаулы болып бөлінеді. 



Жалпы салықтар тиісті деңгейлердің бюджеттерінде шоғырландырылады және жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға пайдаланылады. Арнаулы салықтардың нысаналы мақсаты болады (мысалы, зейнетақы төлемдерін қалыптастыру үшін пайдаланылатын әлеуметтік салық).

Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа және тұтынуға салынатын салықтар болып бөлінеді. Табысқа салынатын салықтар төлеушінің салық салынатын кез келген объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға салынатын салықтар – бұл тауарлар мен қызметтер көрсетуі тұтыну кезінде төленетін шығынға салынатын салықтар.



3. Мемлекеттің салық саясатының мақсаты мен міндеттері, тұрпаттары

Салықтар – мемлекет егемендігін көрсетудің бір формасы. Салықтар осы ерекшелігімен мемлекеттік мүлік пен займдардан (қарыз) түскен табыстардан айрықшаланады. Салықтарды жинау құқығы әрқашан мемлекеттің егемендік құқығының бірі болып табылады. Салықтар біржақты тәртіпте белгіленеді.

Шаруашылық жүргізудің нарықтық  кезеңдерге көшуі басқарудың экономикалық әдістерін қоғамдық өндіріске пайдалануды талап етті, кәсіпорыннан бюджетке түсетін кіріс түсімдерінің жүйесі толық өзгерді. Енді ол – салық төлемдері базасында құрыла бастады; кәсіпорынның бюджетке салықтық формадағы қарым – қатынасы заңмен реттелетін құқықтық негізге көшірілді. Бұл экономикалық процесті макродеңгейде реттеуде салықтарды пайдалану концепциясын әзірлеу қажеттілігіне әкелді.
Сонымен, қаржы саясатының дербес саласы болып салық саясаты бөлініп шықты.

Салық саясаты – мемлекеттің салық салу аясындағы жүргізіп отырған шараларының жүйесі.

Салық саясатының мазмұны мен мақсаты қоғамның әлеуметтік–экономикалық құрылуымен, экономикалық саясатының жалпы бағытымен, сондай–ақ қаржы саясатының нақты әдістерімен сипатталады.

Салық саясатының мақсаты мемлекет қажеттілігін қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету болып табылады.

Салық саясатын жүргізу нәтижесінде заңды және жеке тұлғалардың табысының бір бөлігі жалпымемлекеттік шығыстарды жабуға тартылады,  яғни салық саясатын жүргізу нәтижесінде заңды және жеке тұлғалардың табысы реттеледі. Сонымен қатар салық саясаты ұдайы өндіріс процесін қамтамасыз етуге бағытталуы қажет. Бұл ұлттық табыс көлеміндегі салықтардың үлесін, салық салудың шегін белгілеуді білдіреді.
ҚР–да салық саясатын жүргізудегі басты мақсат – отандық тауар өндірушілерді мемлекет тарапынан қолдау, мемлекеттің ішкі экономикалық дамуына ықпал ететін саясат жасау, жеке секторлардың жедел дамуына жағдай жасау, шетел инвестициясын тартуда кедергілердің алдын алу, яғни мемлекет пен салық төлеушілердің талап–тілегін ортақтастыру.
Экономикалық негізделген салық саясаты қаржыны салық жүйесі арқылы орталықтандыруды оңтайландыру мақсатын көздейді.
Батыс экономистері салық саясатын бөлек алып қарастырмайды және салықтардың іс–әрекетін мемлекеттің шығыстарының жағдайын зерттеп білмей, қарастырмайды. Оны салықтардың ең алдымен мемлекеттің өз функциялары мен міндеттерін шешуге қызмет етуін қамтамасыз ететіндігімен түсіндіреді.

Жоғары дамыған нарықтық қатынастар жағдайында салық саясатын мемлекет өндіріс құрылымын өзгерту, аумақты экономикалық дамыту, халықтың табыстылық деңгейін көтеру мақсатында ұлттық табысты қайта бөлу үшін пайдаланады.



Салық саясатының міндеттеріне мыналар жатады:

  • мемлекетті өз функциялары мен міндеттерін орындау үшін қажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету;

  •  жалпы ел шаруашылықтарын реттеуге жағдай жасау;

  • нарықтық қатынас процесінде пайда болатын халық табысы деңгейіндегі теңсіздікті деңгейлестіру (тегістеу).

Салық саясатында мемлекетті салыстырмалы дербестігі көрінеді. Салық механизмі арқылы салық саясатын өзгерте отырып, мемлекет экономикалық дамуды ынталандыруға немесе оны ырықтандыруға  мүмкіндік алады. Салықтық реттеу елдің шаруашылық өмірін қамтиды, өйткені салықтық шаралар базистік қарым-қатынасты қондырмаға ықпал ететін басты әмбебап құрал болып табылады. Мұндай реттеудің мақсаты-компанияның ішкі және сыртқы, әсіресе инвестициялық қызметі үшін жалпы салықтық ахуалды жасау және капитал қозғалысының басыңқы салалық және аумақтық бағыттарын ынталандыру үшін пұрсаттылықты салық жағдайын қамтамасыз ету болып табылады.
Тақырып: Заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысының құрылуының есебі

  1. Жылдық жиынтық табыстың мәні және құрамы

  2. Жылдық жиынтық табыстың есебі

Жылдық жиынтық табыс – салық төлеушінің жылдық табысы‚ оған жөнелтілген өнім‚ орындалған жұмыстар‚ көрсетілген қызметтер және салық төлеуші алуға тиіс (алған) заттар үшін үшінші бір тұлғаларға өзара есеп айырысу тәртібімен немесе тіке және жанама шығыстарды өтеу үшін жіберілген ақшалай немесе басқа да қаражаткіреді. Резиденттердің Жылдық жиынтық табысы ел аумағында да‚ шетелде де барлық көздерден алынған табыстарынан тұрады. Бейрезиденттердің Жылдық жиынтық табысы ел ішіндегі көздерден алынған табыстардан тұрады. Резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан Республикасында және одан тысқары жерлерде салық кезеңінің ішінде алуына жататын табыстарынан тұрады. Жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші табыстарының барлық түрлері:

1)өткізуден түсетін-табыс;

2)сақтандыру, қайта сақтандыру ұйымының сақтандыру, қайта сақтандыру шарттары бойынша табысы;

3)құн өсімінен түсетін табыс; 

4)туынды қаржы құралдары бойынша табыс; 

5)міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыс;

6)күмәнді міндеттемелер бойынша табыс;

7)талап ету құқығын басқа біреуге беруден түсетін табыс;

8)Кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтатуғ келісім бергені үшін алынған табыс;

9)Тіркелген активтің шығып қалуынан түсетін табыс;

10)Бірлескен қызметті жүзеге асырудан түсетін табыс;

11)Өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс;

12)Бұрын жүргізілген шегерімдер бойынша өтемақылар.   және т.б табыс түрлері жатады. Енді осы аталған табыс түрлеріне қысқаша тоқтап кететін болсақ. Өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құны өткізуден түсетін табыс болып табылады. 

Өткізуде түсетін табыс салық есебінде бухгалтерлік ақпараттар бойынша есепке алынады.Егер ұйым қызметтің бірнеше түрін атқаратын болса,онда ол табысты атқарған қызметтер бойынша бөліп қарастыруы қажет.Сонымен қатар,салық төлеуші туралы ақпарат әр қызмет үлесі бойынша жекеленіп көрсетілуі тиіс.

Құн өсімінен түскен табыс ғимраттарды,құрылғыларды және амортизацияланбайтын активтерді сатқанда орын алады.Өсім жоғарыда аталған активтердің бастапқы құны мен сату құны арасындағы айырма ретінде анықталады. 

Мiндеттемелердi есептен шығарудан түсетiн табысқа

1) салық төлеушiнiң мiндеттемелерiн оның кредиторының есептен-шығаруы; 

2) салық төлеушi таратылған кезде тарату балансы бекiтiлген кезде кредитор талап етпеген мiндеттемелер; 

3)Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде белгiленген талап қою мерзiмiнiң өтуiне байланысты мiндеттемелердi есептен шығару; 

4) соттың заңды күшіне енген шешiмi бойынша мiндеттемелердi есептен шығару жатады. 

Күмәнді міндеттеме бойынша-табыс:

1)кредит шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – кредит (қарыз, микрокредит) шартының талаптарына сәйкес сыйақы төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен-бастап;

2) лизинг шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – лизинг шартының талаптарына сәйкес лизингтік төлемді төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;

3) қызметкерлердің есепке жазылған табыстары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша қызметкерлердің табыстарын есепке жазған күннен бастап.

Негізгі және негізгі емес қызметтерден алынған табыс жылдык жиынтық табысты кұрайды және ол №5 БЕС-на сәйкес стандартка сай есептелінеді. Табыс сондай-ақ тауарлы-материалдық запастарды сатқаннан, кызмет көрсеткеннен, кәсіпорынға жататын активтерді пайдалануға беруден, пайыздардан (проценттерден), роялтиден және дивиденттерден алынуы мүмкін.

Табыс дайын өнімдерден, сатып алынған тауарлардан және көрсеткен қызметгерден алынады; олардың сатылу құны тараптар аясында жасалған келісім-шартта (контрактіде) анықталады. Ал мәміледен шығатын табыс сомасы бағасынан немесе сатудан жасалатын жеңілдіктерін ескере отырып, олардың (мәміленің) құндарын өлшейді. Сатып алушылардың алған активтер үшін төлеген сомасын сату құны деп атайды. Сату құнын анықтаған кезде, тараптар өздерінің келісімшартында бухгалтерлік есептің мынадай басты кағидаларына көңіл бөледі: есептеу, шындық, алаламау, яғни, екі жақты да бірдей көру, сақтық жасау т.б. Тауарды сатқаннан түскен табыс келесі жағдайды сақтаған кезде танылады: табыс сомасын үлкен деңгейдегі дәлдікпен бағалағанда, яғни еқі тарап та мәмілеге катысқан кезде, сатушы қандай соманы сұрап отырғанын және кандай соманы сатып алушы төлейтіндігін білген жағдайда; мәмілемен байланысты экономикалык олжаны және соны субъектінің алу ықтималдығы бар болуы мүмкін. Ал бұл сатушының саткан тауары үшін келісім-шартга көрсетілген (айтылған) соманы сатып алушының төлейтіндігі туралы сенімін білдіреді.

Келесі шарт сатушыдан сатып алушыға өтетін меншік құқығы болып табылады, бұл әдетте берілген кезден басталады, ал егер сатушы меншік иесі ретінде күқығын және міндеттемесін сақтаған болса, онда ол сатылған болып табылмайды және табыс танылмайды; мәміле бойынша күтілетін шығын үлкен нелдік деңгейдегі бағалауды кажет етеді.

Көрсеткен қызметтен және орындалған жүмыстан алынған табыстар, мына жағдайларды қоспағанда, тауарды сатқаннан алынатын табыс ретінде танылады:

- есеп беру күніне мәміленің аяқталу кезеңі үлкен деңгейдегі дәлдікпен аныкталса;

- мәмілені жүргізу кезінде жұмсалған шығыстары да, мәмілені аяқтау үшін қажет шығыстары да үлкен деңгейдегі дәлдікпен бағаланса.

Субъект барынша дәлдік деңгейде табысын аныктай алады, ол: мәмілеге катысушылармен төлем жағдайы мен тәсіліне, күтілетін компенсациясына әрбір тараптың кұкығына қатысты мәселелер бойынша мөмілеге қатысушылармен ортак шешімге келген жағдайда қол жеткізеді

Мәміленің сипатына қарап оның аякталу кезеңін анықтаған кезде мына әдістердің бірін пайдаланады:

- белгілі бір күнге жалпы мәміле бойынша жасалған шығыстардың пайыздық қатынасы;

- белгілі бір күнге жалпы мәміле бойынша орындалған қызметтің пайыздық қатынасы;

- орындалған жүмысты талдау.

Аралық негізде жасалатын төлемдер, яғни сатып алушылардан алынған аванстар, табыс болып танылмайды.

Қызмет көрсетудің, яғни мәміленің нәтижесінде үлкен деңгейдегі дәлдікпен табысты анықтау мүмкін болмаған жағдайда, табыс жұмсалған шығыс мөлшерінде танылады, яғни ол сол шығыстың орнын жабады.

Негізгі кызметтен (әрекет етуден) түскен табыстың есебі. Негізгі кызметтерден түскен табыстардың есебі 70-бөлімшесінің "Негізгі кызметтен түскен табыстар" шоттарында ұйымдастырылады. Бүл топқа мына темендегі синтетикалық, әрі пассивтік шотгар жатады:

7110- "Дайын өнімді (жумыстарды, қызметтерді) сатудан тускен табыс" шоты. Бұл шотга өнімді сатудан, орындалған жүмыстардан және сыртқа керсетілген қызметгерден түсетін табыстар көрсетіледі. Аталған шотгы өнімді, жұмыстарды және қызметтерді жасайтын материалдық ендіріс саласындағы кәсіпорындар пайдаланады. Есепті кезең бойы 7110-шотгың кредитінде дайын өнімді, жүмыстарды және қызметтерді сатудан түскен табыс сомалары жинақталады.

7110-шоты бойынша жасалған шоттардың корреспонденциясы төменде келтірілген.

7110 шоты бойынша талдау есебі ведомоста бір айда және жыл басынан бері алынған табыстардың басынан аяғына дейін жинақталған түрлері бойынша жүргізіледі.

Негізгі емес қызметтен (әрекет етуден) түскен табыстың есебі. Негізгі емес кызметтен түскен табыстың есебін есептеу үшін шоттардың Бас жоспарының "Негізгі емес кызметтен түскен табыстың есебі" деп аталатын бөлімшесі арналған және оған келесі пассивтік күрделі шоттар жатады.

7210-шоты "Материалдық емес активтерді сатудан түскен табыс" материалдық емес активтерді сатудан келген табыстарды жинактауға арналған.

6410-шоты "Негізгі кұралдарды сатудан түскен табыс" негізгі құралдарды сатудан түскен табыстарын жинақтауға арналған.

7215-шоты "Бағалы қағаздарды сатудан түскен табыс" бағалы кағаздарды сатудан алынған табыстар туралы ақпаратты жинақтауға арналған.

Акция бойынша дивиденттер және пайыздар туріндегі табыстар" шоты үзақ мерзімді жалға

берілген карыздарды (заемдарды), сатып алынған бағалы қағаздарды, пайыз түрінде алынған табыстарды, акция бойынша алынған дивиденттерді есептеуге арналған.

Пайыз түрінде алынатын табыстар 5 БЕС сәйкес активтерден алынатын шынайы табыстарды уақытша қатынастық негізінде ескереді. Мысалы, субъектің тауарды сатып алушыларда 24% жылдық мөлшердегі векселі бар делік. Қарыз сомасынан вексель бойынша ай сайынғы табысы 2% (24/12) қүраған. Табыстан төленетін дивидендтер акционерлердің оны алуы туралы кұқы белгіленсе ғана танылады.

7250-шоты "Бағамдар айырмашылығынан алынатын кіріс" бағамдар айырмашылығынан алынатын кірісті жинақтауға арналған Жыл аяғында 7250-шоты бойынша калдық қалмауы керек.

6420 - "Атқарушы укімет органдарының субсидиялары" шоты үкімет органдарынан алынған субсидиялардың сомалары туралы ақпараттың есебін есепке алады. Субсидия дегеніміз - үкімет органдарыньщ занды тұлғаларға беретін, әдетте, ақшалай жәрдемақысы. Жыл аяғында, әдетте, 6420-шоты бойынша калдық қалмауы керек және ол 571 шотымен жабылуы тиіс. Алайда, кәсіпорын субсидияларды қандай да бір максатты шараларға жүзеге асыратын болса, (мысалы, жергілікті бюджеттен жергілікті жслдарды күтіп ұстауға және жөндеуге алса) онда ол жылдан жылға ауысуы мүмкін, бірақ дегенмен де 6420 шотының жабылуын камтамасыз ету керек.

6450 - "Басқа да" шоты кәсіпорынның негізгі емес қызметінен түскен табыстарды есепке алуға арналған. Атап айтқанда, бүл шотта табыстардың мынадай түрлері керініс табады:

- негізгі күралдарды түгендеу кезінде анықталған негізгі құралдардың есепке алынбағандары

- түгендеу кезінде анықталған материалдардың, дайын өнімдердің және алынған тауарлардың есепке алынбағандары

- түгендеу кезінде анықталған ақша қаражатының есепке алынбағандары

- тіркелген активтерді ағымдағы жалғаға бергеннен түскен табыстары

- қыска мерзімді каржылық инвестициянын ағымдағы күнынық өзгеруінің нәтижесінде алынган табыстары

7210-6450-шоттары бойынша талдау есебі кәсіпорынның өздері әзірлеген номенклатуралық баптары бойынша жасалған тізімдемесіне және кәсіпорынның есеп саясатына сәйкес жүргізіледі.

Табыстың белгілерін ашу. Субъекті қаржылык есеп берген кезде түсіндірме жазбасын бірге тапсырады, онда: көрсетілген қызметтен түсетін табыстарды анықтаудың жолдары; дивиденттер, роялти, пайыздан алынатын табыс, көрсетілетін кызмет, тауарды сатудың нәтижесінде пайда болатын табыстарымен қоса есептік кезен үшін танылатын, табыс түрінің әрбір мәнді сомасы ашылуы тиіс. Тауарды айырбастау немесе қызмет көрсету нәтижесінде пайда болатын табыстар сомасы белек ашып көрсетіледі

Сатылған тауарлардың (қызметтердің және жұмыстардың) өзіндік құнының және негізгі емес қызметтердін шығыстарынын есебі



Тақырып: Жылдық жиынтық табысты түзету және құралуының ағымдағы есебін жүргізу

1.Жылдық жиынтық табысты түзету реті

2. Салық салынатын табысты түзету


1.Жылдық жиынтық табысты түзету реті

1. Ең алдымен жылдык жиынтық табысты (ЖЖТ) анықтаймыз.

2. Жылдық жиынтық табысқа түзету = ЖЖТ - түзету.

3. Шегерімді анықтаймыз.

4. Бірінші салық салынатын табыс (ССТ) = ЖЖТ - шегерімдер.

5. Залалдарды ауыстырамыз: ССТ 2 = ССТ 1 - залал сомасы.

6. ССТ 3 түзету = ССТ - түзету, бірақ ССТ 1 мөлшерінің 3%-дан артық болмауы керек.

7. Корпоративтік табыс салығының сомасы = ССТ 1 немесе ССТ 2 не болмаса ССТ 3x20% немесе 10%.

8. Қайта есептеу жүргіземіз = Корпоративтік табыс салығы сомасы — аванстық төлемдер.

 

Салық салынатын табыс жылдық жиынтық табыс пен шегерімдер арасындағы айырма ретінде айқындалады.



ССТ = ЖЖТ - шегерімдер

 

Шегерiмдер дегеніміз –салық төлеушініңжылдық жиынтық табыс алуымен байланысты барлық шығыстары.

 

1. ҚР бюджет жүйесі мен бюджет құрылысы.



2. Қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысу формалары мен құралдары..

3. Жылдық жиынтық табыстың құрлымы және құрамы.

 

1. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі бюджет қүрылымының унитарлық типімен анықталады, өйткені Қазақстан - федералдық емес, басқарудың Президенттік-парламенттік нысаны жэне сайланатын Парламенті бар унитарлық мемлекет.



Бюджеттік кодекске сәйкес Қазақстан Республикасында мынадай деңгейдегі бюджеттер: республикалық бюджет; облыстық бюджет; республикалық маңызы бар кала, астана бюджеттері; аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджеті бекітіліп, атқарылады жэне дербес бюджеттер болып табылады
2. Салық салынатын табысты түзету

Салық төлеушінің салық салынатын табысынан салық салынатын табыстың 2 % шегінде мынадай шығыстарды алып тастауға тиіс:

1) әлеуметтік сала нысандарын ұстауға, салық төлеушінің нақты жұмсаған шығыстары;

2) коммерциялық емес ұйымдарға өтеусіз берілген мүлік;

3) жеке тұлғаларға берілген атаулы әлеуметтік көмек.

Мүгедектердің еңбегін пайдаланатын салық төлеушілер, салық салынатын табысты мүгедектердің еңбегіне ақы төлеуге шығарылған шығыс сомаларынан 2 еселенген және мүгедектерге төленетін жалақы мен басқа да төлемдердің есептелген әлеуметтік салық сомасынан 50 % мөлшеріндегі соманы азайтуға құқығы бар.

Салық төлеушілер, салық салынатын табысты үш жылдан артық мерзімге берілген негізгі құралдардың қаржы лизингі бойынша алынған сыйақы сомасына, кейіннен оларды лизинг алушыға бере отырып, азайтады.

Кәсіпкерлік қызметтен шегетін залалдар, сондай-ақ төлеушінің кәсіпкерлік қызметінде пайдаланылған үйлерді, құрылыстарды, ғимараттарды өткізуден шеккен залалдар – кейінгі салық кезеңдерінің салық салынатын табысы есебінен өтеу үшін, үш жылға дейінгі мерзімге, үшінші жылы қоса есептеліп, ауыстырылады.

Жер қойнауын пайдалану келісім-шарттары бойынша жүзеге асырылатын қызметке байланысты туындайтын залалдар жеті жылға дейінгі мерзімге, жетінші жылы қоса есептеліп, ауыстырылады.

Корпорациялық табыс салығын төлеушінің жүргізілген түзетулері ескерілген, шеккен залалдары сомасына азайтылған салық салынатын табысы 20 %-дық ставка бойынша салық салуға жатады.



Тақырып: Заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысынан шегерімдерді есептеу тәртібі


1.Шегерімдер туралы жалпы түсінік

2.Шегерімдер түрлері


3.Өткізілген тауарлар (істелінген жұмыстар, көрсетілген қызметтер) бойынша шегерімдерге

4.Еңбек ақы шығындары бойынша шегерімге қандай шығындар апарылады?

Корпоративтік табыс салығы бойынша салық салынатын табыс= жылдық жиынтық табыс-шегерімдер. Осы жерде «шегерімдер» ұғымына тоқталайық.

Шегерімдер деп салық заңнамасына сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асырумен байланысты салық төлеушінің шығыстарын айтады. Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттары болған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілген ХҚЕС және бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептеме туралы ҚР заңнамасының талаптарына сәйкес анықталатын болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргізілген салық кезеңінде шегерілуге жатады. Болашақтағы кезеңдердің шығыстары олар катысты болатын салық кезеңінде шегерімге жатады.

Табиғи монополия субъектілері шеккен ысыраптар ҚР-ң заңнамасында белгіленген нормалар шегінде шегерімге жатқызылады. Егер шығыстар-ң бір және сол түрі шығ-ң бірнеше баптарында көзделсе, онда көрсетілген шығыстар салық салынатын табыстың есебін жасаған кезде бір ақ рет шегерімге жатқызылады.

Салықтық шегерім түрлері:



  • өткізілген тауар;

  • көрсетілген қызмет;

  • істелінген жұмыстар бойынша шығындар, оның ішінде:

1)ТМҚ бойынша;

2)тіркелген активтер бойынша;

3)еңбекақы төлеу бойынша;

4)төленген күмәнді міндеттемелер бойынша;

5)күмәнді талаптар бойынша;

6)іс-сапар шығындары б/ша;

7)сыйақы б/ша;

8)теріс бағамдық айырма б/ша;

9)әлеуметтік төлемге жұмсалған шығыстар б/ша;

10)сақтандыру сыйақылары б/ша;

11)тіркелген активтерді жөндеуге жұмсалған шығындар б/ша;

12)бюджеттен төленген салық б/ша;

13)өкілдік шығындар б/ша;

14)салық төлемдерінің түрі б/ша;

15)басқа да шығ.бойынша.

Бюджетке төленетін салықтар бойынша шегерімдерге келесі салықтар жатады:



  • жер;

  • мүлік;

  • көлік;басқа да төлемнің барлығы;

  • әлеум.салық

Шегерімдерден кейінгі алынған салық салынатын табыс түзетуге - есепті сапық кезеңіндегі табыстың немесе шегерімнің мөлшерін бұрын танылған табыстың немесе шегерімнің сомасы шегінде ұлғайтуға немесе азайтуға жатады.

2.Шегерімдер түрлері


Шегерімдер деп салық заңнамасына сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асырумен байланысты салық төлеушінің шығыстарын айтады. Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттары болған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілген ХҚЕС және бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептеме туралы ҚР заңнамасының талаптарына сәйкес анықталатын болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргізілген салық кезеңінде шегерілуге жатады. Болашақтағы кезеңдердің шығыстары олар катысты болатын салық кезеңінде шегерімге жатады.

Салықтық шегерім түрлері:



  • өткізілген тауар;

  • көрсетілген қызмет;

  • істелінген жұмыстар бойынша шығындар, оның ішінде:

1)ТМҚ бойынша;

2)тіркелген активтер бойынша;

3)еңбекақы төлеу бойынша;

4)төленген күмәнді міндеттемелер бойынша;

5)күмәнді талаптар бойынша;

6)іс-сапар шығындары б/ша;

7)сыйақы б/ша;

8)теріс бағамдық айырма б/ша;

9)әлеуметтік төлемге жұмсалған шығыстар б/ша;

10)сақтандыру сыйақылары б/ша;

11)тіркелген активтерді жөндеуге жұмсалған шығындар б/ша;

12)бюджеттен төленген салық б/ша;

13)өкілдік шығындар б/ша;

14)салық төлемдерінің түрі б/ша;

15)басқа да шығ.бойынша.

Бюджетке төленетін салықтар бойынша шегерімдерге келесі салықтар жатады:



  • жер;

  • мүлік;

  • көлік;басқа да төлемнің барлығы;

  • әлеум.салық

Табиғи монополия субъектілері шеккен ысыраптар ҚР-ң заңнамасында белгіленген нормалар шегінде шегерімге жатқызылады. Егер шығыстар-ң бір және сол түрі шығ-ң бірнеше баптарында көзделсе, онда көрсетілген шығыстар салық салынатын табыстың есебін жасаған кезде бір ақ рет шегерімге жатқызылады.

Шегерімдерден кейінгі алынған салық салынатын табыс түзетуге - есепті сапық кезеңіндегі табыстың немесе шегерімнің мөлшерін бұрын танылған табыстың немесе шегерімнің сомасы шегінде ұлғайтуға немесе азайтуға жатады.


3.Өткізілген тауарлар (істелінген жұмыстар, көрсетілген қызметтер) бойынша шегерімдерге


Салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады. Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттары болған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР-ң бух. есеп және қаржылық есептілік туралы заңнама-ң талаптарына сәйкес айқындалатын болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады. Болашақтағы кезеңдердің шығыстары олар қатысты болатын салық кезеңінде шегерімге жатады. Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байл. шығыстарды растайтын құжаттарыболған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілгенхалық аралықкаржылық есептеменің стандарттарына жәнебухгалтерлікесеп пен қаржылық есептеме туралыҚР заңнама-ң талаптарына сәйкес анықталатын болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргізілген салық кезеңінде шегерілуге жатады. Егер шығыстар бірнеше шығын баптарында көрсетілсе, салық салынатын табысты есептегенде бұл шығындар бір рет қана шегерімге апарылады. Сонымен қатар шегерімге ұйымның айыппұлдары мен өсімпұлдары жатады. Алайда бюджетке төленетін айыппұлдар мен өсімпұлдар шегерімге жатқызылмайды.Оған өткізілген тауар, қызмет, жұмыс бойынша шығындар және басқа да шығындар, оның ішінде:Тауарлы-материалдық қорлар бойынша;Тіркелген активтер;Еңбекке ақы төлеу;Төленген күмәнді міндеттемелер бойынша; Сыйақы бойынша, т.б. жатады. Соның ішінде өткізілген тауарлар б/ша шегерімдерге келсек. Бұл бөлім шығыстары жалпы шегерім-ң 60-90 құрайды. Шығындарды анықтау үшін Қорлар 1300 бөлімше шот-ы (1310, 1330, 1340), 7000-шоты (7010, 7110, 7210, 7300, 7400) деректері б/ша іріктеу жүргізу арқ. Анық-ды. Тауар-ды өндіруге кеткен шығ-ға төленген уақытына қарамастан, сол уақытқа қатысты, сол есептік кезең-гі шығ-р қосылады. Болашақ кезең шығындары 1620 шотында есептеледі. Салық төлеуші-ң шығыстары Қорлар б/ша 2 ХҚЕС және ҚР-ң бух. Есеп және қаржылық есептілік туралы Заңы арқылы танылады. Өткізілген тауарлар, орындалған жұмыстар б/ша шығыстар 100.08.нысаны салық есептілігін толтыру арқ айқындалады. Онда мыналар көрсетіледі: 1) жолдың реттік номері; 2) салық төлеуші-ң тіркеу номері; 3) ҚҚС төлеуші болып табылмайтын салық төлеуші контрагент-ң бизнес сәйкестендіру номері; 4) резидент емес контрагенттің резиденттік ел-ң коды; 5) резидент емес контрагенттің резиденттік ел—гі салықтық тіркеу номері; 6) шығыс түр-ң коды келесі қызметтер б/ша бөлінеді:

  1. Қаржы қызметтері;

  2. Жарнамалық қызметтер;

  3. Консультациялық қызметтер;

  4. Маркетингтік қызметтер;

  5. Дизайнерлік қызметтер;

  6. Инжинирингтік қызметтер;

  7. Өзгелер.


4.Еңбек ақы шығындары бойынша шегерімге қандай шығындар апарылады?


Салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады. Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттары болған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР-ң бух. есеп және қаржылық есептілік туралы заңнама-ң талаптарына сәйкес айқындалатын болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады. Болашақтағы кезеңдердің шығыстары олар қатысты болатын салық кезеңінде шегерімге жатады. Шегерім-ді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байл. шығыстарды растайтын құжаттарыболған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілгенхалық аралықкаржылық есептеменің стандарттарына жәнебухгалтерлікесеп пен қаржылық есептеме туралыҚР заңнама-ң талаптарына сәйкес анықталатын болашақтағы кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар іс жүзінде жүргізілген салық кезеңінде шегерілуге жатады. Егер шығыстар бірнеше шығын баптарында көрсетілсе, салық салынатын табысты есептегенде бұл шығындар бір рет қана шегерімге апарылады. Сонымен қатар шегерімге ұйымның айыппұлдары мен өсімпұлдары жатады. Алайда бюджетке төленетін айыппұлдар мен өсімпұлдар шегерімге жатқызылмайды.Еңбекақы б/ша шегерімдерге келсек.Қызметкер жұмыс берушіден ақшалай немесе заттай нысанда алған кез келген табыстар, оның ішінде материалдық пайда түрінде алынған табыстары қызметкерлердің салық салуға жататын табыстары болып табылады. Қызметкер-ң салық салуға жататын, ол заттай нысанда алған табысына: 1)Жұмыс берушіден өтеусіз негізде алынған мүліктің құны. Өтеусіз орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құны осындай жұмыстарды орындаумен, қызметтер көрсетумен байл. шеккен шығыстар мөлшерінде айқындалады; 2) Қызметкер 3-ші тұлғалардан алған тауарлардың, орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құнын жұмыс берушінің төлеуі кіреді.Қызметкердің салық салуға жататын, материалдық пайда түрінде алған табысына кіреді: 1)Қызметкерге өткізілген тауарлардың, көрсетілген қызметтердің құны мен осы көрсетілген қызметтерді сатып алу бағасы н/е олардың өз. құны арасындағы теріс айырма;2)Жұмыс берушінің шешімі б/ша қызметкердің оның алдындағы қарызының немесе міндеттемесінің сомасын шығару;3)Жұмыс берушінің өз қызметкер-ң сақтандыру шарттары б/ша сақтандыру сыйақыларын төлеуге жұмсаған шығыстары;4)Қызметкердің жұмыс берушінің қызметіне байл. емес шығындарын өтеуге жұмыс берушінің жұмсаған шығыстары.Шегерімге, оның ішінде жұмыс берушінің қызметкерді ҚР-ң заңнамасына сәйкес жұмыс берушінің өндірістік қызметіне байл. мамандық б/ша оқытуға, біліктілігін арттыруға немесе қайта даярлауға жіберілген шығыстары түріндегі қызметкердің табысы жатады.Салық төлеушінің зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт б/ша ерікті кәсіптік зейнетақы жарна-ң есебінен төлеген ерікті кәсіптік зейнетақы жарналары ҚР-ң зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңнамасында белгіленген шекте шегерімге жатады.Қызметкердің есепке жазылған табыстары және жеке тұлғаларға өзге төлемдер б/ша шығыстарын шегеру декларация-ң 100.00 нысанының 100.00.047 жолында көрсетіліп, Салық кодексінің 110-бабына сәйкес шегерімге жатқызылады.

Тақырып: Тіркелген активтерді есепке алу және олар бойынша шегерімдерді есептеу ережелері

1.Тіркелген активтер бойынша шегерімдер құрамы


 2. Құндық балансты айқындау

3.Тіркелген активтердің түсімі

4. Тіркелген активтердің шығып қалуы
1. Тіркелген активтер бойынша шегерімдер құрамы

Мыналар тіркелген активтерге жатады:

1) түскен кезде халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебінде ескерілген және табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер;

2) концессия шартының шеңберінде концессионер (концессия шартын іске асыру үшін тек қана концессионер арнайы құрған құқық мирасқоры немесе заңды тұлға) жүргізген және (немесе) алған, қызмет мерзімі бір жылдан асатын активтер;

3) әлеуметтік сала объектілері болып табылатын, қызмет мерзімі бір жылдан асатын активтер;

4) табыс алуға бағытталған қызметте бір жылдан астам уақыт бойы пайдалануға арналған, сенімгерлікпен басқарушының сенімгерлікпен басқару шарты бойынша немесе мүлікті сенімгерлікпен басқаруды құру туралы өзге акт бойынша сенімгерлікпен басқаруға алған, қызмет мерзімі бір жылдан асатын активтер.

2. Мыналар тіркелген активтерге жатпайды:

1) жер қойнауын пайдаланушы коммерциялық табудан кейін өндіру басталған кезге дейін пайдалануға енгізетін және салық салу мақсатына орай ескерілетін негізгі құралдар және материалдық емес активтер;

1-1) қаржылық есептiлiктiң халықаралық стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есеп және қаржылық есептiлiк туралы заңнамасының талаптарына сәйкес амортизациялық аударымдарды есептеу жүргiзiлмейтiн активтер;

2) жер;

3) мұражай құндылықтары;



4) сәулет және өнер ескерткіштері;

5) ортақ пайдаланымдағы құрылыстар: автомобиль жолдары, тротуарлар, бульварлар, гүлзарлар;

6) аяқталмаған күрделі құрылыс,

7) фильмқорына жататын объектілер;

8) Қазақстан Республикасы шама бірліктерінің мемлекеттік эталондары;

9) Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданыста болған салық заңнамасына сәйкес бұрын құны толығымен шегерімдерге жатқызылған негізгі құралдар;

10) халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес пайдалы қызмет мерзімі белгісіз деп танылған және салық төлеушінің бухгалтерлік балансында ескерілетін, пайдалы қызмет мерзімі белгісіз материалдық емес активтер;

11) Қазақстан Республикасының инвестициялар туралы заңнамасына сәйкес жылдық жиынтық табыстан қосымша шегерiмдер құқығы берiле отырып, 2009 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған келісімшарттар бойынша инвестициялық жоба шеңберінде пайдалануға берілген активтер;

11-1) 2009 жылғы 1 қаңтарға дейiн шегерiмге жат­қы­зыл­ған құн бөлiгiнде Қазақстан Республикасының ин­вестициялар туралы заңнамасына сәйкес корпоративтiк табыс салығын төлеуден босату ұсыныла отырып, 2009 жылғы 1 қаңтарға дейiн жасалған келiсiмшарттар бойынша инвес­тициялық жоба шеңберiнде пайдалануға берiлген активтер;

12) көзделген жағдайлардан басқа, осындай объектілер пайдалануға берілген салық кезеңінен кейінгі үш салық кезеңі ішіндегі преференция объектілері;

13) көзделген әлеуметтік сала объектілері болып табылатын, қызмет мерзімі бір жылдан асатын активтер.

 2. Құндық балансты айқындау

 1. Тіркелген активтерді есепке алу техникалық реттеу және метрология жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

 


рет



топ



Тіркелген активтердің атауы

1

2

3

1.

І

Мұнай, газ ұңғымаларын және беру қондырғыларын қоспағанда, ғимараттар, құрылыстар

2.

ІІ

Мұнай-газ өндіру машиналары мен жабдықтарын, сондай-ақ ақпаратты өңдеуге арналған компьютерлер мен жабдықты қоспағанда, машиналар мен жабдық

3.

ІІІ

Ақпаратты өңдеуге арналған компьютерлер мен жабдық

4.

ІV

Басқа топтарға енгізілмеген тіркелген активтер, оның ішінде мұнай, газ ұңғымалары, беру қондырғылары, мұнай-газ өндіру машиналары мен жабдық

 

І топтың әрбір объектісі кіші топқа теңестіріледі.

 

2. Әрбір кіші топ (І топтың), топ бойынша салық кезеңінің басында және аяғында кіші топтың (І топтың), топтың құндық балансы деп аталатын қорытынды сомалар айқындалады.



І топтың құндық балансы кіші топтардың негізгі құралдардың әрбір объектісі бойынша құндық баланстарынан және құралған кіші топтың құндық балансынан тұрады.

3. Салық кезеңінде жүргізілген түзетулерді ескеретін, салық кезеңінің бас кезіндегі кіші топтардың құндық балансы І топтың тіркелген активтерінің қалдық құны болып табылады.

4. Тіркелген активтер:

1) І топ бойынша - әрқайсысы топтың құндық балансының жекелеген кіші тобын құрайтын тіркелген активтер объектілері бойынша;

2) ІІ, ІІІ және ІV топтар бойынша – топтардың құндық баланстары бойынша ескеріледі.

5. Түскен тіркелген активтер осы бапта белгіленген тәртіппен кіші топтардың (І топ бойынша), топтардың (қалған топтар бойынша) тиісті баланстарын айқындалатын құнға ұлғайтады.

6. Шығып қалған тіркелген активтер осы бапта белгіленген тәртіппен кіші топтардың (І топ бойынша), топтардың (қалған топтар бойынша) тиісті баланстарын сәйкес айқындалатын құнға азайтады.

7. Кіші топтың (І топтың), топтың салық кезеңінің басындағы құндық балансы:

кіші топтың (І топтың), топтың алдыңғы салық кезеңінің аяғындағы құндық балансы

алу


алдыңғы салық кезеңінде есептелген амортизациялық аударымдардың сомасы,

алу


жүргізілетін түзетулер ретінде айқындалады.

Кіші топтың (І топтың), топтың салық кезеңінің басындағы құндық балансының мәні теріс болмауға тиіс.

8. Кіші топтың (І топтың), топтың салық кезеңінің аяғындағы құндық балансы:

кіші топтың (І топтың), топтың салық кезеңінің басындағы құндық балансы қосу

салық кезеңінде түскен тіркелген активтер алу

салық кезеңінде шығып қалған тіркелген

активтер қосу

сәйкес жүргізілген түзетулер ретінде айқындалады.

9. Сенімгерлікпен басқарушы осы көрсетілген тіркелген активтер бойынша топтардың (кіші топтардың) жекелеген құндық баланстарын қалыптастыруға және осындай активтер бойынша негізінде бөлек салықтық есепке алуды жүргізуге міндетті.

10. Салық төлеушi Қазақстан Республикасының инвестициялар туралы заңнамасына сәйкес корпоративтiк табыс салығын төлеуден босату ұсыныла отырып, 2009 жылғы 1 қаңтарға дейiн жасалған келiсiмшарттар бойынша инвестициялық жоба шеңберiнде 2009 жылғы 1 қаңтарға дейiн және (немесе) одан кейiн пайдалануға берiлген тiркелген активтер бойынша 2009 жылғы 1 қаңтарға дейiн шегерiмге жатқызылмаған құн бөлiгiнде топтардың (кiшi топтардың) жекелеген құндық балансын қалыптастыруға мiндеттi.



3.Тіркелген активтердің түсімі

1. Тіркелген активтер түскен кезде, оның ішінде қаржы лизингі бойынша және тауарлық-материалдық қорлардың құрамынан аудару жолымен түскен кезде топтардың (кіші топтардың) құндық балансын көрсетілген активтердің бастапқы құнына ұлғайтады.

Тіркелген активтердің түсімін салық салу мақсатында тану түскен активтерді тіркелген активтердің құрамына енгізуді білдіреді.

2. Егер осы бапта өзгеше көзделмесе, тіркелген актив пайдалануға берілген күннен бастап салық төлеуші шеккен шығындар тіркелген активтердің бастапқы құнына қосылады. Мұндай шығындарға:

осы Кодекске сәйкес шегерімге жатқызылуға жатпайтын шығындардан (шығыстардан);

салық төлеушінің шегерімге құқығы болатын шығындардан (шығыстардан);

амортизациялық аударымдар шығындарынан (шығыстарынан);

бухгалтерлік есепте туындайтын және салық салу мақсатындағы шығыс ретінде қарастырылмайтын шығындардан (шығыстардан) басқа тіркелген активті сатып алуға, өндіруге, салуға, монтаждауға және орнатуға арналған шығындар, сондай-ақ халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес оның құнын арттыратын басқа да шығындар жатады.

3. Тауарлық-материалдық қорлардың құрамынан аудару жолымен түскен, тіркелген активтің бастапқы құны оның түскен күніне бухгалтерлік есепке сәйкес айқындалған баланстық құны болып табылады.

4. Тіркелген активтер өтеусіз алынған кезде алынған активтердің аталған активтерді қабылдап алу-беру актісінде көрсетілген баланстық құны тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады.

5. Жарғылық капиталға салым ретінде алу кезінде Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес айқындалатын құн тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады.

6. Салық төлеушінің қосылу, бірігу, бөліну немесе бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастырылуына байла­нысты тіркелген активтерді алу кезінде, осы тармақтың екінші бөлігінде көзделген жағдайды қоспағанда, алынған активтердің беру актісінде немесе бөліну балансында көрсетілген баланстық құны осындай тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады.

Қосылу жолымен құрылған, жаңадан туындаған заңды тұлғаның немесе оған басқа заңды тұлға қосылған заңды тұлғаның кіші тобының (тобының) құндық балансы екінші бөлігіне сәйкес беру актісінде осындай құн көрсетілген жағдайда салықтық есепке алу деректері бойынша берілетін тіркелген активтердің құнына арттырылады.

7. Сенімгерлікпен басқарушы тіркелген активтерді сенімгерлікпен басқаруға алған кезде:

1) беретін тұлғаның осы активтері тіркелген активтер болған жағдайда –сәйкес айқындалған құн;

2) өзге жағдайларда – аталған активтерді қабылдап алу-беру актісінің деректері бойынша айқындалған құн осындай тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады.

8. Сенімгерлікпен басқару бойынша міндеттемелерді тоқтатуға байланысты сенімгерлікпен басқарушыдан тіркелген активтерді алған кезде:

1) сенімгерлікпен басқарушының осы активтері тіркелген активтер болған жағдайда –сәйкес айқындалған құн;

2) өзге жағдайларда – амортизациялық аударымдардың сомасына азайтылған, айқындалған құн осындай тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады. Бұл ретте, амортизациялық аударымдар есепті салық кезеңінің алдындағы сенімгерлікпен басқарудың әрбір салық кезеңі үшін алдыңғы кезеңдердегі амортизациялық аударымдар сомасына азайтылған, бастапқы құнға қолданылатын, тіркелген активтердің тиісті тобы үшін осы Кодексте көзделген амортизацияның шекті нормасын негізге ала отырып, есептеледі.

9. Концессионер (концессия шартын іске асыру үшін тек қана концессионер арнайы құрған құқық мирасқоры немесе заңды тұлға) концессия шарты бойынша тіркелген активтерді алған кезде айқындалған құн, мұндай құн болмаған жағдайда бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен айқындаған құн осындай активтердің бастапқы құны болып табылады.

10. Концессия шарты тоқтатылған кезде концендент тіркелген активтерді алған кезде айқындалған құн осындай тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады.

11. Оңайлатылған декларация негізінде шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеуші корпоративтік табыс салығын есептеуге көшкен кезде салықтарды есептеудің жалпыға бірдей белгіленген тәртібіне көшу күніне халықаралық қаржылық есептілік стандарттары мен Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалған, арнаулы салық режимінде пайдаланылған негізгі құралдардың, жылжымайтын мүлікке инвестициялардың, материалдық емес және биологиялық активтердің баланстық құны тіркелген активтердің бастапқы құны болып табылады.

12. Табыс алуға бағытталған қызметте пайдаланылуы уақытша тоқтатылуына байланысты бұрын шығып қалған І топтың тіркелген активтері табыс алуға бағытталған қызметте пайдалану үшін мұндай тіркелген активтерді пайдалануға беру жүзеге асырылған салық кезеңінде тіркелген активтердің І тобының құндық балансына мұндай активтердің құнын ұлғайтуға жатқызылатын шығыстарды ескере отырып, шығып қалу құны бойынша енгізілуге жатады.

13. Преференцияларының күші жойылған активтер көрсетілген жағдайларда топтың (кіші топтың) құндық балансына белгіленген тәртіппен айқындалатын бастапқы құны бойынша енгізілуге жатады.

14. Преференциялар объектісі осы баптың 13-тармағында көрсетілген активтерден басқа, көрсетілген жағдайда осы объект пайдалануға берілген салық кезеңінен кейінгі үш салық кезеңі аяқталғаннан кейін топтың (кіші топтың) құндық балансына нөлдік құн бойынша енгізілуге жатады.

 

4. Тіркелген активтердің шығып қалуы

1. Егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, толық амортизация және (немесе) құнсыздану нәтижесінде тануды тоқтату жағдайларын қоспағанда, тіркелген активтерді бухгалтерлік есепте негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер ретінде тануды тоқтату, сондай-ақ сатуға арналған активтер құрамына ауыстыру осындай активтердің шығып қалуы болып табылады.

Тіркелген активтердің шығып қалуын салық салу мақсатында тану шығып қалған активтерді тіркелген активтердің құрамынан алып тастауды білдіреді.

2. Егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, кіші топтың (топтың) құндық балансы шығып қалу күніне қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары мен Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалған шығып қалатын тіркелген активтердің баланстық құнына азайтылады.

3. Тіркелген активтерді, оның ішінде қаржы лизингі шарты бойынша оларды тауар-материалдық қорлардың құрамына ауыстырусыз өткізу кезінде кіші топтың (топтың) құндық балансы қосылған құн салығын қоспағанда, өткізу құнына азайтылады.

Егер мүліктік кешен ретінде кәсіпорынды сатып алу-сату шартын қоса алғанда, сатып алу-сату шартында өткізу құны тіркелген активтер объектілері бойынша анықталмаса, кіші топтың (топтың) құндық балансы өткізу күніне қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары мен Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалған шығып қалатын тіркелген активтердің баланстық құнына азайтылады.

4. Тіркелген активтерді өтеусіз беру кезінде кіші топтың (топтың) құндық балансы аталған активтерді қабылдап алу-беру актісінде көрсетілген бухгалтерлік есепке алу деректері бойынша берілген активтердің баланстық құнына азайтылады.

5. Тіркелген активтерді жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде кіші топтың (топтың) құндық балансы Қазақстан Республикасы азаматтық заңнамасына сәйкес айқындалатын құнға азайтылады.

6. Егер осы тармақта өзгеше көзделмесе, қосу, бірікті­ру, бөлу немесе бөліп шығару жолымен қайта ұйымдас­тыру нәтижесінде тіркелген активтердің шығып қалуы кезінде қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғаның кіші тобының (тобының) құндық балансы беру актісінде немесе бөліну балансында көрсетілген, берілген активтердің баланстық құнына азайтылады.



Тақырып: Алынған несиелер үшін сыйақылар бойынша салық есебі. Күмәнді міндеттемелер және күмәнді талаптар бойынша шегерімдердің салық есебі

1. Алынған несиелер үшін сыйақылар бойынша салық есебі.

2.Күмәнді міндеттемелер бойынша табыс түрілері



1. Алынған несиелер үшін сыйақылар бойынша салық есебі.

Төленуге тиісті сыйақы есебі

Алынған несие, жалдық келісімшарт және шығарылған бағалы қағаздар бойынша төленуге тиісті пайыздардың (проценттердің) есебі "Төленуге тиісті сыйақы", деп аталатын шотта жүргізіледі. Төленуге тиісті пайыздардың барлық түрлерін есептеген кезде:

Д-т: "Есептелінген сыйақы бойынша шығындар" шоты,



К-т: "Төленуге тиісті сыйақы" шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.

— Есеп айырысу шотынан есептелген пайыздар (проценттер) сомасы төленген кезде:

Д-т: "Төленуге тиісті сыйақы" шоты,



К-т: "Ақшалар" деп аталатын шот түрінде екі жақты жазу жазылады.

2.Күмәнді міндеттемелер бойынша табыс түрілері


Күмәнді міндеттемелер бойынша табыс түрі жайлы айтпас бұрын,жылдық жиынтық табысқа көңіл аудара кетейік. ЖЖТ – салық төлеушінің жылдық табысы‚ оған жөнелтілген өнім‚ орындалған жұмыстар‚ көрсетілген қызметтер және салық төлеуші алуға тиіс (алған) заттар үшін үшінші бір тұлғаларға өзара есеп айырысу тәртібімен немесе тіке және жанама шығыстарды өтеу үшін жіберілген ақшалай немесе басқа да қаражат кіреді. Резиденттердің Жылдық жиынтық табысы ел аумағында да‚ шетелде де барлық көздерден алынған табыстарынан тұрады. Бейрезиденттердің Жылдық жиынтық табысы ел ішіндегі көздерден алынған табыстардан тұрады. Резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан Республикасында және одан тысқары жерлерде салық кезеңінің ішінде алуына жататын табыстарынан тұрады. Жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші табыстарының барлық түрлері соның ішінде күмәнді міндеттемелер бойынша тыбс түрлері де жатады.Сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша, қызметкерлердің есепке жазылған табыстары бойынша туындаған және үш жылдық кезең iшiнде қанағаттандырылмаған мiндеттемелер күмәндi деп танылады. Алынған кредиттер (қарыздар, микрокредиттер) жөніндегі күмәнді міндеттемелер бойынша табысқа алынған кредиттің (қарыздың, микрокредиттің) сомасы қосылмайды. Көрсетілген күмәнді міндеттемелер осы салық кодексінің 8-бөлімінде белгіленген тәртіппен есепке жатқызылудан алып тасталуға жататын қосылған құн салығын қоспағанда, салық төлеушiнiң жылдық жиынтық табысына енгізілуге жатады.Күмәнді міндеттеме бойынша табыс:       1) кредит (қарыз, микрокредит) шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – кредит (қарыз, микрокредит) шартының талаптарына сәйкес сыйақы төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;       2) лизинг шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – лизинг шартының талаптарына сәйкес лизингтік төлемді төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;       3) қызметкерлердің есепке жазылған табыстары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – осы Кодекстің 163-бабының 2-тармағына сәйкес қызметкерлердің табыстарын есепке жазған күннен бастап;       4) осы тармақтың 1) – 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмәнді міндеттемелер бойынша:       сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша орындау мерзімі айқындалған міндеттемелерді орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап;       сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша орындау мерзімі айқындалмаған міндеттемелер бойынша тауарды берген, жұмыстарды орындаған, қызметтерді көрсеткен күннен бастап есептелетін үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде танылады.

Достарыңызбен бөлісу:


©netrefs.ru 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет